Nowe technologie w medycynie ratunkowej

Author image
Rafał Ferenc
Blog post image

Przeszłość

Pomimo braku aseptyki i znieczulenia, starożytni lekarze radzili sobie zaskakująco dobrze z pacjentami urazowymi. Imperium Rzymskie organizowało valetudinaria - lecznice dla rannych legionistów. Zaopatrywano złamania, tamowano krwotoki, przeprowadzano amputacje. W Peru wykonywano zwiadowcze trepanacje czaszki, ratując chorych z krwiakami pourazowymi. Na terenach Indii chirurdzy ośmielali się nawet przeprowadzać laparotomię i zaopatrywać uszkodzone jelita. Były to jednak zabiegi obarczone porażającą śmiertelnością i większość chorych umierała.

Z drugiej strony ostre stany internistyczne były mniej intuicyjne do leczenia i rozwój medycyny ratunkowej na tym polu był mniej spektakularny. Na utratę przytomności podawano trzeźwiące sole z amoniakiem. W przełomie nadciśnieniowym chorych okładano pijawkami. Topielcom zalecano lewatywę z dymu tytoniowego. 

"Trzeba utonionemu dmuchać, albo naylepiey wpuścić dym od tytuniu w zadek przez obróconą lulkę, albo przez inszą do tego sposobu rureckę, albo też przez inszy zdatny na to wynaleziony instrument".

“Krotka informacya do ożywienia utonionych ludzi"

- Adam Kazimierz Czartoryski, 1775 rok


Ze współczesnego punktu widzenia nie jest niczym zaskakującym, że skuteczność takiej formy resuscytacji w nagłym zatrzymaniu krążenia była żadna.

Teraźniejszość

Minęły kolejne lata. Po wykonaniu wielu badań odeszliśmy od zabiegów o niepotwierdzonej skuteczności. Postępowanie kliniczne aktualnie opiera się na wynikach wiarygodnych badań naukowych. Postawa ta doczekała się własnego terminu - “medycyna oparta na faktach” (Evidence-based medicine, EBM). Na SORach pojawiły się algorytmy, systemy triage, aparaty ultrasonograficzne, analizatory parametrów krytycznych, kapnografy. 

Różnica między daleką i niedaleką przeszłością, a teraźniejszością staje się coraz wyraźniejsza. 

 

Czy w erze wystandaryzowanych procedur jest miejsce na kolejny skok skuteczności ratowania życia? Czy nowe technologie zagrają w nim pierwsze skrzypce?

Przyszłość

Krystian, 45 lat. Od kilku miesięcy unika wysiłku fizycznego, ostatnio przerwał treningi wioślarstwa. Połowa rodziny w młodym wieku umarła na serce. U mężczyzny rozpoznano zespół długiego QT typu I, zalecono przyjmowanie atenololu w maksymalnej dawce oraz skierowano go do pracowni elektrofizjologii. W oczekiwaniu na zakończenie diagnostyki i kwalifikacje do leczenia zabiegowego nosi przez większość doby kamizelkę defibrylującą, która po rozpoznaniu częstoskurczu komorowego wykona wyładowanie. 

Pewnego poranka Krystian poczuł dziwne osłabienie lewej dłoni. Zadzwonił do ośrodka kardiologii, w którym się leczył i zapytał, czy to coś związanego z jego sercem. Dyżurny kardiolog po wykonaniu teletransmisji zapisu z kamizelki stwierdził, że mężczyzna nie ma arytmii, a urządzenie nie wykonało żadnych wyładowań. Sugeruje zgłoszenie się na SOR najbliższego szpitala.

W międzyczasie żona Krystiana wpisała objawy męża w internetowy algorytm określający potencjalną przyczynę dolegliwości. Nagle zbladła - aplikacja orzekła, że najbardziej prawdopodobny jest udar mózgu. Platforma przekierowała jej telefon na numer ratunkowy, a automatyczny dyspozytor przeanalizował zgłaszane objawy, lokalizację i elektroniczną historię choroby Krystiana. Zadysponował neurologiczny zespół ratownictwa medycznego. 

Minutę później nowe zgłoszenie zostało dodane w aplikacji Ratownik i do mieszkania mężczyzny zapukał Marcin - student pielęgniarstwa, który zarejestrował się w bazie ochotniczych ratowników i jest gotów udzielić pierwszej pomocy w oczekiwaniu na pogotowie. W razie potrzeby poprosi również o dostarczenie AED przez jeden z setki dronów latających nad Warszawą.

Dziesięć minut później na miejscu pojawiają się ratownicy medyczni z karetką wyposażoną w tomograf i przygotowanym bolusem alteplazy. Niestety, po przeanalizowaniu obrazów przez sztuczną inteligencję algorytm potwierdził ognisko krwotoczne zlokalizowane w prawym płacie czołowym, w związku z czym pacjent nie kwalifikuje się do przedszpitalnego leczenia trombolitycznego. 

Podczas transportu do najbliższego ośrodka neurochirurgii twarz Krystiana jest obserwowana przez EDGE - sztuczną inteligencję wyposażoną w kamerę analizującą mimikę i w razie pogorszenia stanu informująca ratowników, jeszcze zanim system RPM zgłosi niebezpieczne trendy w monitorowanych parametrach krytycznych.

W szpitalu przygotowana została szybka ścieżka dla Krystiana. Na SORze pielęgniarki pobrały krew do badań. Pacjent przejeżdża szybko do pracowni radiologicznej, gdzie ma wykonane angio-MRI. Za przyciemnianą szybą wspólnie na obrazy patrzą radiolog, neurochirurg i algorytm AI, wytrenowany w rozpoznawaniu chorób neurologicznych, dzięki uczeniu maszynowemu. Równocześnie dwóch lekarzy i program wskazują na masywnego krwiaka, znajdującego się przy płacie skroniowym. Tuż przy nim widoczny jest pęknięty tętniak tętnicy środkowej mózgu. 

Pada decyzja o hybrydowym zabiegu - neurochirurgicznej kraniektomii odbarczającej oraz wewnątrznaczyniowej embolizacji tętniaka. 

Anestezjolog już otrzymał uniwersalną sztuczną krew oraz uruchomił robota wykonującego automatyczną intubację. Można rozpocząć operację.

Niecałą godzinę od początku objawów pacjent trafia na stół.
Dzięki sprawnemu działaniu po trzech dniach Krystian wraca do domu bez ubytków neurologicznych. 

Rzeczywistość czy fikcja?

Brzmi futurystycznie, prawda? Wydaje się jednak, że powyższa historia może wydarzyć się w niedalekiej przyszłości. Wszystkie wymienione nowinki technologiczne istnieją naprawdę. Część jest obecnie doskonalona i implementowana do klinicznego zastosowania. Niektóre już ratują życie.

Prawdopodobnie największą rolę odegrają modele sztucznej inteligencji (artificial intelligence, AI), zwłaszcza bazujące na uczeniu maszynowym. Lekarze uczą się rozpoznawać oraz leczyć choroby, dzięki pracy z pacjentami i stopniowemu nabywaniu doświadczenia. Podobnie algorytmy, przetwarzając miliony danych uczą się odpowiednio kategoryzować znaleziska.
Obecnie nowe technologie najszerzej stosowane są w radiologii (analiza zdjęć RTG, TK, MRI), dermatologii (rozpoznawanie przyczyn zmian skórnych w obrazach dermatoskopowych), patomorfologii (diagnostyka barwienia wycinków histopatologicznych) oraz kardiologii (analiza zapisów EKG). Pandemia COVID-19 pokazała, że wiele wizyt może odbywać się za pomocą narzędzi telemedycyny (telefon, wideorozmowa, chat), a w przypadku niepokojących objawów pacjent kierowany jest w odpowiednie miejsce (POZ, AOS, SOR). 

Z tego wszystkiego czerpie pełnymi garściami medycyna ratunkowa, integrując nowinki z różnych dziedzin medycyny. 

Coraz powszechniejsze są programy prognozujące potencjalną chorobę. W szpitalach Kings County Hospital Center w Nowym Jorku i Parkland Memorial Hospital w Dallas od dłuższego czasu funkcję triażu pełnią stoiska, w których chorzy zaznaczają jakie mają dolegliwości. 

Może futurystyczne wizje medycyny przyszłości to i tak nic, w porównaniu z nadchodzącym rzeczywistym przełomem w postępowaniu w stanach nagłych? Czas pokaże.

Źródła:

Kamizelka defibrylująca

https://kardiologia.mp.pl/wiadomosci/303314,kamizelka-wcd-zastosowana-u-dziecka-czekajacego-na-przeszczepienie-serca

Smartwatch wykrywający incydenty sercowo-naczyniowe
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7931503/

Rozpoznawanie NZK na podstawie rozmowy telefonicznej - oprogramowanie AI4EMS 

https://cordis.europa.eu/article/id/421437-artificial-intelligence-detects-cardiac-arrest-in-emergency-calls/pl

Prognozowanie choroby na podstawie objawów

https://symptomate.com/pl

Aplikacja Ratownik - powiadamianie ratowników społecznych o potrzebie udzielenia pomocy

https://miedzychod.naszemiasto.pl/powstala-aplikacja-ktora-moze-uratowac-zycie-pobierz-ja/ar/c1-8818045

Aplikacja StayingAlive - mapa najbliższych AED

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.mobilehealth.cardiac&hl=pl&gl=US

Drony transportujące AED w Wytycznych ERC 2021
https://cprguidelines.eu/assets/guidelines/European-Resuscitation-Council-Guidelines-2021-Ba.pdf.

Drony trasportujące AED w Polsce
https://cyfrowa.rp.pl/drony/art19259311-dron-z-defibrylatorem-uratowal-pierwszego-pacjenta-z-zawalem-serca

Drony transportujące krew i AED

https://www.iprocuresecurity.eu/emergency-medicine-the-future-will-involve-exiting-new-technologies/

TK w karetce

https://www.news-medical.net/news/20210924/Small-CT-brain-scanner-fitted-in-ambulances-or-emergency-aircraft-could-save-lives-of-stroke-patients.aspx

AI w karetkach - system EDGE 

https://www.computerworld.pl/news/AI-najwazniejszy-pomocnik-medycyny,422060.html

Monitorowanie parametrów życiowych

https://www.medicaltechnologyschools.com/medical-lab-technician/top-new-health-technologies

Wykrywanie sepsy na podstawie parametrów życiowych

https://evereth-news.pl/newsy/powstal-system-ktory-wykrywa-wczesne-objawy-sepsy/

Rozpoznawanie tętniaków mózgu w angio-MRI

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30351253/

Algorytm AI analizujący TK klatki piersiowej

https://brainscan.ai/

Algorytm oceniający złamania kości w RTG

https://innowacje.newseria.pl/news/sztuczna-inteligencja,p1291715905

Syntetyczna krew

https://www.sciencedaily.com/releases/2020/06/200603122955.htm

Robot do intubacji

https://www.wardenchem.com/vine

Stoiska do prowadzenia triage

https://epmonthly.com/article/ed-innovation-the-years-top-tech-trends/

Przegląd technologii AI w medycynie ratunkowej

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7771825/

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0925753521004537

https://www.mapfre.com/en/insights/innovation/how-new-technologies-help-emergency-medicine/

https://medicalfuturist.com/future-emergency-medicine-innovations-making-patients-point-care/

Sprawdź nasze MedycznePigułki.pl

Podziel się tym artykułem ze znajomymi

Myślisz o studiach medycznych?Sprawdź swoją intuicję!
wirtual-patient-man
Florian Kamiński, lat 50
Przywieziony do SOR z powodu bólu w klatce piersiowej i duszności.
diagnose-success-icon
Dobra odpowiedź! Dalsze, szczegółowe badania potwierdziły zawał serca u pana Floriana. Więcej interesujących pacjentów spotkasz w naszej aplikacji Medcases.
diagnose-failure-icon
Blisko! W zapaleniu płuc może wystąpić duszność i ból w klatce, ale zwykle towarzyszą im kaszel i gorączka. Pan Florian cierpi na zawał serca, a więcej interesujących pacjentów spotkasz w naszej aplikacji Medcases.
Przejdź do aplikacji
appstore-logo
google-logo
Author image
Rafał Ferenc
Clinical Team Leader
Lekarz. Pasjonat medycyny ratunkowej i intensywnej terapii. Zakochany w ultrasonografii, jako sposobie nowoczesnego badania i symulowanym pacjencie, jako metodzie nowoczesnej edukacji medycznej.

Zobacz też inne posty

Zobacz także inne kategorie

Uzyskaj natychmiastowy dostęp do naszej bazy wiedzy!
Zapisz się do naszego Newslettera, zdobądź naszą praktyczną wiedzę prosto na swoją skrzynkę e-mail i wznieś swoją karierę na wyższy poziom. Zyskaj informacje o nowościach w Medcases, zniżkach i otrzymuj garść 100% przydatnej wiedzy medycznej.
Thank you! Your submission has been received!
Please check your mailbox and verify your email.
Oops! Something went wrong while submitting the form.